Een zwart balkje, of twee

Is Eric Donk (aka JDTV), de jarenlange sidekick van complotdenker Micha Kat, schuldig aan het verspreiden van kinderporno? JA, zeggen velen. NEE, zegt vooral Eric zelf. Hij komt met wisselende verklaringen, die soms botsen. In dit artikel bekijken we in hoeverre zijn argumenten standhouden.

De discussie rond Eric’s handelen is al wat jaren oud, dus waarom hebben we het er nu dan nog over? Nou, omdat het toch veelvuldig weer onderwerp van gesprek is op social media-platform 𝕏. In deze discussie wordt vaak ook onjuiste informatie verspreid, niet in de laatste plaats door Eric zelf. Dit artikel is ook educatief bedoeld.

At the beginning…

In december 2012 verscheen op de website van de toen al ontspoorde complotdenker Micha Kat een artikel van André Vergeer. Het artikel ging over een vermeend kinderpornonetwerk en was voorzien van gruwelijke afbeeldingen. André waarschuwde vooraf de lezer al dat het geen vakantiekiekjes betrof. In 2013 deed politie Amsterdam onderzoek en verzocht Micha om langs te komen. Toch duurde het nog tot 2019 voordat de IJslandse webhoster de gehele site op zwart zet omdat Micha de afbeeldingen weigerde te verwijderen. Journalist Chris Klomp schreef hier destijds over.

De vermeende rol van Eric

Eric Donk claimt later een rol te hebben gespeeld bij het bewerken van (een deel van) deze afbeeldingen. Hij zou de afbeeldingen al in 2009 ongevraagd hebben ontvangen van Micha Kat, een erkend NVJ journalist, benadrukt hij graag. Kat vroeg hem de afbeeldingen met kinderporno te publiceren; Donk weigerde, censureerde ze op eigen initiatief en stuurde ze terug. Donk betwist deze handelingen niet, maar classificeert ze anders.

#1 – De balkjes

Eric Donk zijn belangrijkste argument om te ontkennen dat hij kinderporno heeft verspreid, is dat hij de afbeeldingen zodanig bewerkte dat ze niet langer als zodanig kwalificeerden. “Hiermee zijn ze onbruikbaar gemaakt voor het doel waarvoor ze bedoeld waren”, zo stelt hij. Dit standpunt onderschrijft ook Micha Kat. Beiden spreken op 𝕏 herhaaldelijk over “balkjes geplaatst over gezichten en edele delen”. Daarmee zouden de foto’s niet meer seksueel zijn, aldus Micha. Dat vind ik op zichzelf al een naïeve veronderstelling. Denk je bijvoorbeeld dat soft porno, waar doorgaans geen geslachtsdeel in beeld te zien is, zou bestaan als niemand er opgewonden van zou raken? Precies, jij snapt hem. Maar het is ook helemaal niet relevant, want de wet kijkt niet naar of een afbeelding een seksueel opwindend effect heeft of niet.

De wet (destijds artikel 240b Sr) definieerde kinderporno in die periode als een afbeelding van een seksuele handeling waarbij iemand kennelijk of schijnbaar onder de 18 is. Censureren maakt niet automatisch dat uit de afbeelding en context niet meer op te maken valt dat het om een minderjarige en een seksuele handeling gaat, temeer omdat de foto’s bij een artikel over kindermisbruik stonden

… bevattende een afbeelding – van een seksuele gedraging, waarbij iemand die kennelijk de leeftijd van achttien jaar nog niet heeft bereikt, is betrokken of schijnbaar is betrokken… (art 240b Sr).

Eric en Micha menen dat censureren de foto’s niet langer “seksueel maakt”. Dit argument houdt zoals eerder gezegd geen stand. Volgens de wetsgeschiedenis gaat het om afbeeldingen die voortkomen uit seksuele exploitatie van een minderjarige, niet om een eventueel seksueel prikkelend effect. Dit stond al in 1995 in de toelichting van voormalig minister van Justitie Sorgdrager bij de wet. Deze referentie duikt ook in jurisprudentie op. De wet definieert overigens ook vrijwel elke denkbare handeling met het materiaal als strafbaar. Dus ook alleen al het bewaren en bewerken maakt dat Eric strafbaar handelde.

#2 – Uitzondering voor journalisten

Eric Donk beroept zich ook op een vermeende wettelijke uitzondering voor journalistieke en onderzoekswerkzaamheden. Hij handelde immers in opdracht van een erkend NVJ-journalist, en het ontbreken van een vervolging door het OM bewijst volgens hem dat die uitzondering bestaat. Het tegendeel is echter waar: zo’n vrijstelling heeft nooit bestaan. Een journalist kan in potentie worden vervolgd; een rechter weegt dan of doel van de publicatie zwaarder weegt dan de belangen van het slachtoffer. Die lat ligt zeer hoog. Als een Openbaar Ministerie niet tot vervolging over gaat, wil dat nog allerminst zeggen dat er dus geen strafbaar feit heeft plaatsgevonden. Bovendien, waarom zou je je willen beroepen op een journalistieke uitzondering als je claimt dat het materiaal zelf geen kinderporno meer zou zijn?

Dat Micha in die periode een NVJ-journalist zou zijn, wordt vaak betwist. Echter, ten tijde waarop Eric de afbeeldingen naar verluidt ontving, was Micha nog NVJ-lid. Niet veel later, in november 2011, werd hij geroyeerd wegens zijn veroordeling voor het bedreigen van journalist Bart Mos.

Afbeeldingen waarop de hoster destijds reageerde, stonden in een map “/upload/2012/11”; het artikel verscheen enkele weken later. Dit wijst erop dat iemand de beelden meerdere jaren in bezit had alvorens het werd geüpload. Let that sink in.

Waarom meldde Eric de afbeeldingen niet bij de autoriteiten? Nou, hij zegt dat het ging om een NVJ-journalist (ja daar is ie weer) die een kindermisbruiknetwerk bij Justitie bloot zou leggen. “Daar wilde ik wel wat risico’s voor nemen”, aldus Eric.

#3 – Niet van mij

Eric claimt recenter dat niet vaststaat of zijn bewerkte afbeeldingen ooit op Micha zijn site hebben gestaan. Dit argument houdt geen stand: hij claimde eerder zelf dat minstens twee door hem bewerkte foto’s daar stonden. Bovendien prees Micha Kat Donks werk. In een Space op 15 februari 2025 benadrukt Micha dat de afbeeldingen waren voorzien van balkjes, waarop Eric inbrak en aangaf dat hij daarvoor had gezorgd. Geen woord Spaans lijkt mij.

We maakten de slachtoffers onherkenbaar met zwarte balkjes om duidelijk te maken dat het niet ging op KP in de seksuele zin, maar om KP in journalistieke zin. Great job dus van Eric Donk destijds! – Micha Kat

Is het eigenlijk wel relevant of de bewerkte afbeeldingen van Eric daadwerkelijk op de site stonden? Nee, Eric wist dat afbeeldingen bedoeld waren voor publicatie. Hij accepteerde dus de aanmerkelijk kans dat deze op het publieke internet zouden belanden.

Slotsom

Waar brengt ons dit? Nou in elk geval tot de conclusie: a) censureren maakt in de regel nog niet dat het daarmee niet meer aan te merken valt als kinderporno, b) er geen wettelijke vrijstelling is voor journalisten om kinderporno te bezitten, bewerken of te publiceren.

Eric blijft van mening dat zijn handen schoon zijn. Hij vindt dat hij erger heeft weten te voorkomen door de afbeeldingen niet onbewerkt te publiceren, zoals Micha had verzocht, Dat klinkt op zichzelf wellicht nobel, maar i.p.v. de autoriteiten te informeren heeft Eric zichzelf nadrukkelijk en bewust in de situatie betrokken. Het opslaan en bewerken van de afbeeldingen alleen al was zonder meer strafbaar. In mijn optiek overigens ook moreel verwerpelijk. Op 𝕏 lijkt Eric met enige regelmaat schuldbewust te zijn en te onderkennen dat wat heeft gedaan strafbaar is, zoals in een recente Space op 𝕏.

Dan de hamvraag: heeft Eric Donk een strafbaar feit gepleegd door deze afbeeldingen te bewerken en te versturen ter publicatie? Laat ik vooropstellen dat ik de afbeeldingen die Eric heeft bewerk niet ken. Ook ken ik niet de foto’s die op Micha Kat zijn site zouden hebben gestaan. Echter, uit alle context – die met name uit de claims van Eric en Micha zelf bestaat – kun je vind ik wel concluderen dat hier sprake van is. Maar laat mij vooral afsluiten met dat Eric hier tot op heden niet voor is veroordeeld.

Reactie Eric

Ik heb Eric vooraf om een reactie gevraagd op een eerste concept. Eric geeft aan “er staan zoveel fouten in“, echter weet Eric ook na meermaals aandringen geen enkele fout concreet te benoemen. Later geeft Eric op 𝕏 toe maar deel van het artikel überhaupt gelezen te hebben. Zijn reactie via email vind je hier. Omdat Eric geen enkele interesse toont in het artikel, heb ik hem de definitieve versie niet voorgelegd.